zaterdag 8 augustus 2026

SpektakelMaatschappij Susan Sontag

 Foto’s van oorlog: dit gebeurt echt EN wat een aparte insteek (esthetiek van de foto)

Susan Sontag; looking at war

Tegenwoordig zijn het enkel de aparte insteek perspectieven (spektakel perspectief) die aandacht genereren (want dit gebeurt echt is overal aanwezig en valt niet op). Vgl: recepten uitwissel in oorlogsgebieden Aya en Renad . Absurd en grappig en dus tot de verbeelding sprekend. Entertainment 

 

https://www.instagram.com/reel/C7KZwC2oBsz/

Renad from Gaza EN Aya Zd 

Of: erger, foto’s die door algoritme uitgezocht zijn, verzacht en grappig gemaakt 


 

Zou Aya doorhebben dat veel toeschouwers tijdens hun ochtendkoffietje een filmpje van levenloze kinderlichaampjes eerder wegswipen dan een ‘vrolijke’ kookvideo?

En zou Aya ook begrijpen dat algoritmen daarop inspelen?

Het gevolg is dat mensen zich voortdurend performatief gedragen naar wat sociaal wenselijk is. Lacie begint met een hoge score en de bijbehorende privileges, maar verliest die snel wanneer ze zich door stress niet langer aanpast aan sociale verwachtingen.

Quote van .
Wij passen ons op sociale media niet aan naar wat sociaal wenselijk is, maar naar wat we denken dat algoritmisch wenselijk is


Iedereen zal zelf moeten kiezen tussen een chronologische tijdlijn die alle gruweldaden laat zien of een algoritmische tijdlijn die een versie van de situatie in het Midden-Oosten laat zien waarvan je geen nachtmerries krijgt. Hoe cliché ook: de keuze tussen een chronologische Following-page en een algoritmische For You-page is als de keuze tussen een blue pill en een red pill uit de sciencefictionfilm The Matrix.
 

In haar essay ‘Looking at War’ (2002) bevraagt schrijver en filosoof Susan Sontag de rol van fotografie in oorlogsverslaggeving. Fotografie heeft volgens Sontag twee contrasterende krachten: zij kan gebeurtenissen documenteren, maar kan diezelfde gebeurtenis daarmee ook gieten in een esthetisch kunstjasje. Hierdoor kan de aandacht verschuiven van de ernst van een gebeurtenis naar de esthetiek van de foto.

Sontag betoogde dat een oorlogsfoto zodoende niet alleen ‘stop deze gruweldaden’, zegt, maar ook ‘wat een spektakel’. Toen ik keek naar de kookvideo’s van Aya en Renad zag ik niet alleen de verwoestingen, maar ook het bizarre van hun content. Die combinatie intrigeerde me en maakte dat ik bleef kijken.

 Socialemediafeeds, algoritmisch of niet, laten ons zien wat we wíllen zien, in plaats van wat we zouden móéten zien om de ernst van een conflict te begrijpen. En het verschil tussen oorlogsfoto's uit de tijd van Sontag en de huidige oorlogsbeelden op Instagram is dat de laatste gepersonaliseerd zijn: afgestemd op ons swipegedrag. Deze beelden zijn niet alleen bevestigend, maar ook nog ‘verzacht’, ze worden gecureerd op basis van wat wij ‘aankunnen’. 

 

Geen opmerkingen: